الشيخ البهائي العاملي

804

جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )

سؤال بايد كرد « 1 » . سيم آنكه : قاضى در وقت قسم دادن وعظ گويد . سى و يكم آنكه : قضاياى هر روز و هفته و ماه و سال را در جايى جمع كند و تاريخ آنها را بنويسد ، تا آنكه از تغيير محفوظ باشد . سى و دوم آنكه : برحكم كردن قاضى در هرقضيّه گواهان عادل بگيرد . سى و سوم : عفو كردن قاضى از كسى كه درشتى با او كند . سى و چهارم : ترك كردن قاضى گرفتن چيزى از بيت‌المال جهت رزق اگر احتياج به آن نداشته باشد ، و همچنين است حكم كاتب و مترجم قاضى و معلّم قرآن و مدرّس آداب و غير آن و صاحب ديوان و كيّال و گواهانى كه گواهى دهند ، مگر آنكه براى سفر كردن و مؤنت سفر محتاج به آن باشند ، چه در اين صورت گرفتن چيزى جهت مؤنت سفر جايز است . سى و پنجم آنكه : سه نوبت به كسى كه قسم متوجّهء اوست بگويد كه : اگر قسم نمىخورى حكم مىكنم به حقّ جهت ديگرى . سى و ششم : سوگند مغلّظه دادن در اموالى كه زياده از ربع دينار باشد . امّا چهار امر حرام : اوّل : چيزى دادن جهت قاضى شدن . [ 1 ] و بعضى از مجتهدين برآنند كه آن‌كسى كه ارادهء قاضى شدن دارد اگر ميان مردمان مشهور نباشد سنّت است كه چيزى دهد و قاضى شود تا آنكه به علم و فضل مشهور گردد « 2 » .

--> [ 1 ] - اگر قابليّت و اهليّت نداشته باشد حرام است چيزى دادن از جهت قاضى شدن و اگر قابليّت‌داشته باشد حرمت آن معلوم نيست ، بلكه در بعض آنات سنّت است . ( تويسركانى ) * معلوم نيست . ( صدر ) ( 1 ) شيخ طوسى در مبسوط 8 : 112 به بعض قوم نسبت داده است . ( 2 ) شيخ طوسى در مبسوط 8 : 84 به بعضى نسبت داده است . شهيد ثانى ، مسالك 13 : 342 .